‘Birleşik mücadele ve dayanışmayı büyütmek için bir araya gelelim!’

Arama

'Kürtler tek çözüm olabilir'

Kürt inkar ve imha konseptinin ulus devletler arasında imza altına alındığı Lozan Antlaşması, 103’üncü yılına girdi. 24 Temmuz 1923 tarihinde İsviçre’nin Lozan kentinde bir araya gelen Türkiye ile Britanya, Fransa, İtalya, Japonya, Yunanistan, Romanya ve Yugoslavya’nın imzaladığı Lozan Antlaşması ile Osmanlı Devleti’nin sonlanması üzerine Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunun kararı alındı. Bu tarih, aynı zamanda Kürtlerin inkarı ve statüsüzlüğünün başlangıcı oldu.

23/07/2026 09:25 | Son Güncelleme : 20/11/2026 01:08 | Okunma Sayısı : 209 | Super Admin


'Kürtler tek çözüm olabilir'
‘Birleşik mücadele ve dayanışmayı büyütmek için bir araya gelelim!’ ad image

Lozan mağduriyetinden bölgesel alternatife:

Kürtler tek çözüm olabilir 

Söyleşi

 

Kürt inkar ve imha konseptinin ulus devletler arasında imza altına alındığı Lozan Antlaşması, 103’üncü yılına girdi. 24 Temmuz 1923 tarihinde İsviçre’nin Lozan kentinde bir araya gelen Türkiye ile Britanya, Fransa, İtalya, Japonya, Yunanistan, Romanya ve Yugoslavya’nın imzaladığı Lozan Antlaşması ile Osmanlı Devleti’nin sonlanması üzerine Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunun kararı alındı. Bu tarih, aynı zamanda Kürtlerin inkarı ve statüsüzlüğünün başlangıcı oldu.

Lozan Antlaşması üzerine değerlendirmelerde bulunan Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan, antlaşmayla Kürt-Türk tarihsel kardeşliğinin kaybedildiğini ve tüm halkların kültürel bütünlüğünün de kaybedildiğini vurguladı. Abdullah Öcalan, Lozan’ın Kürtler açısından eksik olduğunu belirterek, Lozan’ın güncelleştirilmesiyle Demokratik Cumhuriyet’in inşasının sağlanabileceğinin altını çizdi.

Tarihçi Erdoğan Aydın, Lozan Antlaşması ve sonuçları üzerine Mezopotamya Ajansı’nın (MA) sorularını yanıtladı.

 

🔸 Kürtler ve Türkiye tarihi açısından kilit bir noktada olan Lozan Antlaşması’na nasıl bir süreçte gidildi? Anlaşmanın perde arkasında neler var?

“Türk egemen sınıfları da onlara gelecekte eşitlik taahhüdünde bulundular. Dönemin bütün belgeleri ve altına imza atılmış sözleşmeleri bu eksen üzerine kurulmuştu. Lozan'da ise bu statü değişti.”

Öncelikle Lozan'a gidişe dair bir şeyler söylemek isterim. Çünkü Lozan'a gitmeden önce yaşanan bir Milli Mücadele dönemi var. O dönemde Türk egemen sınıfları Kürtlere ve Kürdistan coğrafyasına çok şiddetli bir ihtiyaç içinde oldukları için savaş boyunca sürekli vatanın tarifini “Kürtlerin ve Türklerin vatanı” olarak yaptılar. Vatanın siyasal bileşimini de Kürtlerin ve Türklerin eşitliği üzerinden kurdular. Milli Mücadele de böyle gelişti. İngiliz politikası, Kürtlerle Türkleri ayırmak ekseninde ve Kürtlere en azından bir otonomi verme taahhüdü üzerinden şekillenmişti. Ama dönemin Kürt egemen sınıfları Türklerle birlikte davranma tercihinde bulundular. Türk egemen sınıfları da onlara gelecekte eşitlik taahhüdünde bulundular. Dönemin bütün belgeleri ve altına imza atılmış sözleşmeleri bu eksen üzerine kurulmuştu. Lozan'da ise bu statü değişti. 

🔸 Sizce Lozan'ın ardından şekillenen Türkiye Cumhuriyeti'nin ulus devlet modeli Kürt meselesinin seyrini nasıl etkiledi?

Lozan aslında iki bölümden oluşan bir müzakere süreciydi. Birinci müzakere sürecinde Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin baş delegesi İsmet İnönü sürekli Meclis'in ve kendilerinin; Türklerin ve Kürtlerin temsilcisi olduğu üzerinden bir söylem kurmaya çalışırken, İngilizler ısrarla Meclis'teki Kürtlerin gerçek anlamda temsilci olmadıklarını ve dolayısıyla Kürtlerin haklarını ancak kendilerinin savunacağını ileri sürdü. Uzlaşmazlık nedeniyle Lozan'a ara verildi. İkinci kez başladığında İsmet İnönü ve Mustafa Kemal açısından şu netleşmişti: Biz İngilizlerle anlaşacağız. İngilizlerin istediği Musul petrollerini İngilizlere bırakacağız. Buna karşılık biz de İngilizlerle stratejik bir ittifak elde edeceğiz. Bunun bazı belirtileri Meclis'e yansımıştı ve bu konuda şiddetli tartışmalar yaşandı. Gerek Kürt milletvekilleri gerekse bazı Türk milletvekilleri, İsmet İnönü'nün Misak-ı Milli taahhüdünü sattığını, Musul'u İngilizlere bırakacağını ve bu nedenle baş delegelikten ayrılması gerektiğini söylediler. Fakat İsmet İnönü bir taktik olarak Meclis'e şu sözü verdi: "Ben Misak-ı Milli'den asla vazgeçmeyeceğim. Musul'dan da vazgeçmeyeceğim. Musul'u İzmir'i savunduğum gibi savunacağım." Daha sonra ise Meclis'in bilgisi dışında Türk delegasyonuyla İngiliz delegasyonu arasında anlaşma yapıldı. Bu anlaşmayla Türkiye, kapitalist yoldan ilerleyeceğine söz verdi. Böylece İngilizlerin temel korkularından biri olan "Türkiye, Sovyetlerle mi ittifak yapacak?" endişesi giderildi. İkinci olarak da Musul'un İngilizlere bırakılması konusunda anlaşmaya yapıldı ve sonuçta İngilizlerin istekleri gerçekleşmiş oldu. Buna karşılık Türk egemen sınıfları da kurulacak olan vatanın tek sahibi olma anlayışını İngilizlere kabul ettirdiler. Dolayısıyla Lozan'a giderken Kürtler ve Türkler adına giden heyet, Lozan'ı Meclis'ten gizli bir şekilde imzaladı. Geri döndüğünde ise artık yalnızca Türklerin temsilcisi olarak geldi ve Kürtlere yönelik asimilasyon süreci başlatıldı. Lozan Antlaşması, deyim uygunsa, Kürdistan'ın cetvelle İngilizler ve Türk egemen sınıfları arasında paylaşılması anlaşmasıydı. Türk egemen sınıflarının tarih yazıcıları "Ortadoğu'nun sınırları cetvelle çizildi" sözünü çok severler. Oysa cetvelle sınır çizme operasyonunun en önemlisi olan Kürdistan'ın ikiye bölünmesini bizzat kendileri İngilizlerle birlikte gerçekleştirmişlerdi. Bugün Irak-Türkiye sınırı dediğimiz sınırlar da aslında Türk egemen sınıflarıyla İngiliz egemen sınıflarının kendi çıkarları doğrultusunda yaptıkları bir paylaşım anlaşmasının sonucudur. Genel olarak Milli Mücadele, Türklerin emperyalizme karşı verdiği bir mücadele olarak anlatılır. Bana göre bu da safsatadan ibarettir. İngilizlerle göğüs göğüse hiçbir mücadele verilmemiştir. İngilizlerle göğüs göğüse mücadele veren tek kişi Şeyh Mahmut Berzenci'dir. Gerçekten de İngiliz kuvvetlerini Misak-ı Milli sınırları içinde kabul edilen Süleymaniye bölgesinden püskürtmüştür. Buna karşılık İngiliz Hava Kuvvetleri bütün Kürt köylerini bombalamıştır. Türkiye sınırları içinde ise resmi kuvvetlerin İngilizlerle tek bir çatışması olmamıştır. Lozan Antlaşması da emperyalizmle anlaşma ekseninde gerçekleşen bir anlaşmaydı ve bunun mağduru, bedelini ödeyen kesim Kürtler olmuştur. Bu açıdan Lozan Antlaşması'nı mutlaka yeniden irdelemek gerekir. Çünkü Lozan sayesinde İngilizler petrollere sahip olmuş, Türkiye ise onların müttefiki olmuştur. Buna karşılık Türk egemen sınıfları, kendilerine bırakılan Kürt nüfusun Türkleştirilmesi konusunda olağanüstü şiddet uygulamış ve olağanüstü hukuksuz bir dönem yaşatmıştır. Üstelik bunu İngilizlerin desteğiyle ve en küçük bir protestoyla karşılaşmadan gerçekleştirmiştir. Bu açıdan baktığımızda Lozan’ın mağduru Kürtler, kazananı ise İngilizler ve Türkler olan bir anlaşma olarak tarihe geçmiştir. Dolayısıyla bugün Lozan'a dair bir söz kurulacaksa, bu aynı zamanda bizim demokrat olup olmadığımızın da ölçütü olacaktır. Eğer demokratsak, o dönemki Lozan Antlaşması'nı bu boyutuyla da değerlendirmek zorundayız. Eğer demokrat değil, milliyetçi, Türkçü ve kolonyalist isek, bugüne kadar anlatılan Lozan hikâyeleri anlatılmaya devam edecektir. Ama bu hikâyeler anlatıldığı sürece Türkiye'de gerçek anlamda halkların kardeşliği, demokrasi, laiklik, hukuk devleti ve vatandaşlık hukukunun kurulması mümkün değildir. Bu nedenle Lozan'a mutlaka sorgulayıcı bir bakış açısıyla bakmamız gerektiğini düşünüyorum. 

🔸 Lozan Antlaşması’na dair çok sayıda tarihçi çeşitli yorumlar yapıyor. Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan ise Lozan Antlaşması'na dair Kürt halkının statüsüz bırakıldığı tarihsel bir dönüm noktası ve inkâr-imha politikalarının hukuki başlangıcı olarak yorumlamaktadır. Siz Abdullah Öcalan’ın bu değerlendirmesini nasıl yorumluyorsunuz?

 

“Lozan'da yapılan anlaşmanın hemen akabinde gerçekleştirilen bütün uygulamalar Kürtlerin Kürt olarak var olma hakkını ortadan kaldırmıştır. 1921 Anayasası tasfiye edilmiş ve dolayısıyla Kürtlerin kendi yaşadıkları mekânları kendilerinin yönetme imkânı ortadan kaldırılmıştır. Çünkü 1924 Anayasası tamamen katı merkeziyetçi bir anayasadır. Merkeziyetçiliğin yanı sıra herkesi Türk ilan eden bir anayasadır.”

Öcalan'ın söylediği, az önce benim de söylediklerimle aynı noktaya geliyor. Doğru söylemiş. Gerçekten de Kürtlerin statüsüz bırakıldığı bir anlaşma anlamına gelir. Ama şunu da belirtmekte fayda var: Kürtler önceki dönemde de statüsüzdüler. Kürtler aslında 1850'lere kadar bir statüye, bir otonomiye sahiptiler. Fakat Sultan II. Mahmud, döneminden itibaren Osmanlı Devleti, bütün vergileri doğrudan İstanbul'a aktarmak ve başta Bedirhan Bey olmak üzere yerel Kürt önderlerini, egemen sınıflarını aradan çıkarmak için Kürdistan Bölgesi’ni doğrudan kendisine bağlamıştır. Dolayısıyla Kürtleri statüsüz bırakmıştır. Deyim uygunsa Milli Mücadele döneminde bu durumun değiştirilip Kürtlere statü verileceği ve bu statünün Türklerle eşitlik statüsü olacağı söylendi. Ancak Milli Mücadele kazanılıp İngilizlerle de anlaşma yapıldıktan sonra tekrar eski statüye dönülmüştür. Ama Öcalan'ın da işaret ettiği gibi bu seferki statüsüzlük çok daha ağır bir statüsüzlüktür. Çünkü Osmanlı döneminde Kürtlerin özerkliği 1850'den itibaren ortadan kaldırılmıştır ama Kürtlerin ana dillerine müdahale edilmemiştir. Kürtlerin, Kürt olarak yaşama imkânları ellerinden alınmamıştır. Ancak 1923'te Lozan'da yapılan anlaşmanın hemen akabinde gerçekleştirilen bütün uygulamalar Kürtlerin Kürt olarak var olma hakkını ortadan kaldırmıştır. 1921 Anayasası tasfiye edilmiş ve dolayısıyla Kürtlerin kendi yaşadıkları mekânları kendilerinin yönetme imkânı ortadan kaldırılmıştır. Çünkü 1924 Anayasası tamamen katı merkeziyetçi bir anayasadır. Merkeziyetçiliğin yanı sıra herkesi Türk ilan eden bir anayasadır. Oysa 1921 Anayasası otonomiye ve adem-i merkeziyetçi bir anlayışa sahipti. Ne Türklerden ne Kürtlerden söz etmiyordu. Burada yaşayan halklara "Türkiye halkı" ve "anasır-ı İslam" deniliyordu. Dolayısıyla Kürtler açısından ciddi bir gelecek hayali kurma imkânı sunuyordu. Ama 1924 Anayasası'yla bu ortadan kaldırıldı ve giderek önce Kürtlüğün inkârı, vatanın sadece Türklüğe ait olduğunun ilanı, ardından Kürtçenin devlet dairelerinde kullanılmasının imkânsız hale getirilmesi, bir müddet sonra da sokakta Kürtçe konuşma dahil olmak üzere her şeyin yasaklanması üzerinden tam anlamıyla bir inkâr ve imha politikası başlatıldı. Bu politika, İngilizlerle yapılmış anlaşma ve İngilizlerden alınmış olan taahhütlerin ve desteğin sonucu gerçekleşen bir anlaşmaydı. O dönemin Milletler Cemiyeti'nin bir numaralı hâkimi olan İngilizler, bu politikaya onay vermeselerdi, bugün ne Kürdistan'ın bölünmesi ne de Kürtlerin bu kadar rahat bir şekilde inkâr ve imhaya uğraması mümkün olacaktı. Ama emperyalistler kendi çıkarlarına baktılar. Çıkarları; Türk egemen sınıflarıyla birlikte Türkiye'nin bütünü üzerinden sömürü gerçekleştirmek, Musul'u almak ve Türkiye'yi Sovyet müttefiki olmaktan çıkarmaktı. Bu nedenle bu anlaşmayı seve seve yaptılar. Dolayısıyla Kürtlere ödetilen bedel sadece milliyetçi ve Türkçü kesimlerin değil, aynı zamanda İngiliz emperyalizminin de ödettiği bir bedeldir. Buradan bakıldığında süreç daha gerçekçi bir şekilde okunacaktır.

 

🔸 Lozan Antlaşması hem Kürtler hem de Türkler aleyhine gelişen bir süreç oldu. Abdullah Öcalan Ortadoğu'daki kangrenleşmiş sorunlara demokratik ulus perspektifiyle çözüm sunmaya çalışıyor. Bugün ise Barış ve Demokratik Toplum Süreci’yle bu sistemi hayata geçirmeye çalışıyor. Sürecin başarısı Lozan'da yaratılan yıkımın karşısında ne düzeyde etkili olur?

 

“Eğer gerçekleşebilirse, en azından mevcut kayyım politikalarının geriletileceği, dağdakilerin geri geleceği, hapishanede tutulanların serbest bırakılacağı ve dolayısıyla Kürt siyasal hareketinin yasal ve hukuki zeminde siyaset yapacağı bir atmosfer oluşur. Bu Türkiye'nin demokratikleşmesi için de Kürt halkı için de büyük bir kazanımdır ve bunun değerini bilmek gerekir”.

Süreç başarılı olursa kuşkusuz hem Lozan'da hem de daha sonraki dönemlerde gerçekleştirilen yıkım ciddi anlamda püskürtülür. Ama sürecin tam anlamıyla başarıya ulaşmasının koşulları şu anda var mı diye sorarsak kendimize, henüz bu koşulların olmadığı kanaatindeyim. Esasen Öcalan'ın kendisi de zaten “şu anda sadece bir nefes alacağımız, kapıyı açacağımız, yasal siyaset yapacağımız bir alan açmak istiyorum” diyen bir yerde duruyor. O da aslında ana dil sorununu görüyor. Çünkü Kürt sorunu esas olarak bir ana dil sorunudur. Kürt sorunu, diğer ulusların yaşadığı bütün hakların Kürtler tarafından da kullanılabilmesi sorunudur. Ama bunun koşulları ne yazık ki şu andaki mevcut güç dengelerinde yok. Öcalan bunu gören bir yerden, hiç olmazsa mevcut her şeyi yasaklayan atmosferi değiştirelim, bundan sonrasını biz kendi gücümüzle yaparız diyen bir yerden siyaset yapıyor ve bence de doğru yapıyor. Sırtında yumurta küfesi olmayanların yaşanan sürece sürekli eleştiri, daha doğrusu sürekli aşağılama yapmasının maddi koşulu yoktur. Bugün eğer gerçekleşebilirse, en azından mevcut kayyım politikalarının geriletileceği, dağdakilerin geri geleceği, hapishanede tutulanların serbest bırakılacağı ve dolayısıyla Kürt siyasal hareketinin yasal ve hukuki zeminde siyaset yapacağı bir atmosfer oluşur. Bu Türkiye'nin demokratikleşmesi için de Kürt halkı için de büyük bir kazanımdır ve bunun değerini bilmek gerekir. Üst perdeden yapılan eleştirilerin bence bir karşılığı yoktur. Ama koşulların zannedilenden daha olumsuz olduğunu da görmek gerekir. Dikkat edin, iki yıldır doğru düzgün bir ilerleme olmadı. İki yıldır süreç bıçak sırtında yürüyor.  

Önümüzdeki günlerde çıkma ihtimali olan “Çerçeve yasa”nın da Kürt hareketinin ve Türkiye'nin demokrasi güçlerinin beklediği gibi gerçekten bir çerçeve yasa olup olmayacağı konusunda benim şahsen çok büyük kuşkularım var. Gerçek bir demokratik yasanın, gerçek bir yol açıcı yasanın çıkabileceğini çok zannetmiyorum. Çünkü mevcut koşullarda hem barış yeterince toplumsallaştırılamadığı hem Türkiye halkının, özellikle Türk halkının Türkçülüğün etkisini kıramadığı bir dönemde bulunuyoruz. Hem de mevcut iktidar her şeyi kendi iktidar çıkarı için yapıyor. İktidar, bir çözüm süreci yapmak zorundaydı. Bazı adımlar attı ama gerçek bir çözüm süreci yapmaktan da yana değil. O nedenle bu süreç her hâlükârda iyidir, doğrudur. Öcalan'ın yaptığı ve yapmaya çalıştığı şey doğrudur. Ama bunun başarıya ulaşabilmesinin önünde mevcut süreçte bir dizi engel var. Dolayısıyla bu engelleri de değerlendirmek, abartılı bir hayal kurmamak gerektiğini düşünüyorum. Umalım ki çerçeve yasa, az önce belirttiğim kaygıları boşa çıkaracak bir şekilde ortaya çıkar. Çünkü sadece Kürtlerin değil, Türkiye'deki herkesin, özellikle Türkçü ideolojinin etkisi nedeniyle farkında olmadığı bir gerçek var: Türkiye'deki her sınıftan insanın, her sınıftan Türk'ün de böyle bir yasanın doğru düzgün çıkmasına ihtiyacı var. Aksi takdirde Türkiye'nin demokratikleşmesi de mümkün olmayacaktır kanaatindeyim.

 

🔸 Önümüzdeki dönemde Kürt sorunu çözümüne ilişkin en kritik eşik sizce nedir? Tarihsel deneyimler ışığında nasıl bir yol haritası öngörüyorsunuz?

Bence en kritik eşik, Kürt halkının iradesini özgürce ifade edebilmesinin ve Kürt siyasal hareketinin özgürce siyaset yapabilme hakkının sağlanıp sağlanamamasıdır. Bunlar eğer sağlanabilirse gerek çerçeve yasa gerek çerçeve yasayı izleyen zaman içerisinde erken veya geç ama gerekli adımlar atılabilirse, ben inanıyorum ki ondan sonraki kapıları tarih içinde, zaman içinde çözmek mümkün olacaktır. Çünkü bugüne kadar çok büyük baskılar yaşamış Kürt halkının ilk defa tarihin kendilerinden yana aktığı bir dönem içindeyiz. Hiç kuşkusuz elde edilen statüler çok güvensiz bir yerde duruyor. En son Suriye'de gördüğümüz gibi Kürtlerin elde etmiş olduğu ve Suriye'nin bütünü için demokratikleşme inisiyatifi sağlayan o statü zorla, şiddetle ellerinden alındı. Burada Ankara, Washington, Londra ve Riyad hepsi birlikte işbirliği yaptı. Yoksa Şam'daki mevcut iktidarın asla başaramayacağı bir durumdu. Fakat Kürtlerin kazanımları ellerinden alındı. Kürtlerin kazanımlarının ellerinden alınması, Suriye'nin demokratikleşme imkânını da ortadan kaldırdı. Dolayısıyla bu deneyimlerden ve bu pratikten ders çıkartacak olursak ortada taktik düzeyde Kürtlere hak vermek istemeyen bir statü var. Ama stratejik düzeyde baktığımızda bugün Kürtler artık Lozan günlerinde olduğu gibi değillerdir. Bir ulusal bilince sahiptirler. Ulusal bir örgütlenmeye sahiptirler. Aralarına çizilen sınırlara, mayın tarlalarına ve dikenli tellere rağmen bunları aşan bir ulusal kurumlaşma gerçekleştirmişlerdir. Dünyada demokrasi güçlerinden çok ciddi müttefikleri vardır. Türkiye örneğinde gördüğümüz gibi bütün kayyım atamalarına rağmen halk, ellerinden alınacağını bile bile gidip Kürt siyasal hareketine oyunu vermektedir. Dolayısıyla ortada çok güçlü bir irade vardır. Dünya eğer demokrasiye doğru yönelecekse, bölgede Kürtleri devletsiz, statüsüz, ana dilsiz ve otonomisiz bırakan bu statünün sonsuza kadar yaşayabilme imkânı yoktur. Bu açıdan baktığımızda bugün Öcalan'ın çok az şey istiyor olması hatta zaman zaman hiçbir şey istemiyormuş gibi görünmesi bazıları tarafından bir “işbirlikçilik” olarak okunuyor. Ama doğrusu, gerçekte tıkanmış olan sürecin önünü açmaya yönelik çok önemli bir diplomatik hamledir. Çünkü Kürt ulusal örgütlenmesi, sonraki kapıları ve sonraki engelleri bu aşamadan sonra açabilecek bir özgüvene ve fiili duruma sahiptir. Bu nedenle bugünkü mevcut sürecin desteklenmesi gerektiğini, ona yönelik eleştirisi olanların da pozitif bir yerden eleştiri yapması gerektiğine inanıyorum. Aksi yorumlar, üstenci, akıl verici, aşağılayıcı eleştiri gibi görünen ancak aslında karalamacı yaklaşımlar, ne Kürtlere ne de Türkiye'nin demokrasisine en küçük bir katkı sağlamayacaktır. Dolayısıyla umalım ki bu süreç daha hızlı ve daha tanımlı bir şekilde yoluna girmiş olsun.

🔸 Lozan Antlaşması tarihsel Kürt-Türk ittifakının bozulduğu kritik noktalardan biri. Bu bağlamda Abdullah Öcalan'ın yaptığı birçok açıklamada bu ittifakın yeniden örülmesi için çağrı yapılıyor. İktidar kanadından da bu yönde söylemler var. Peki bu nasıl sağlanacak?

Doğrusu Öcalan'ın Kürt-Türk ittifakı vurgusu yaparken bunu salt olumlayan bir yerden düşünmediği kanaatindeyim. Çünkü Türk-Kürt ittifakı, ister Malazgirt ister başka örnekler olsun, ister Milli Mücadele dönemi olsun, bu topraklarda yaşayan başka halkların da tasfiyesi gibi sonuçlar üretmiştir. Düşünün, 1915'te Ermenilerin tasfiyesinde dönemin Kürt egemen sınıflarının da rolü vardır. Diğer birlikte ittifak hamlelerinde de benzer sonuçlar görülmüştür. Dolayısıyla Türk-Kürt ittifakı vurgusunun bugün ciddi anlamda milliyetçiliğin etkisi altında olan Türk halkını ikna etmek için geliştirilen bir hamle olduğu kanaatindeyim. Ama bu toprakların ve demokrasinin sadece Kürtler ve Türklerden ibaret bir şey olmadığını da herkesin kulağına küpe etmesi gerekiyor. Öcalan'ın önceki metinlerine ve konuşmalarına baktığımızda, gerek Ermeniler konusunda gerek diğer halklar ve inançlar konusunda onların haklarını gören bir duruş sergilediğini unutmamak gerekir. Dolayısıyla bu açılımın, mevcut diplomatik atağın bir parçası olduğunu düşünüyorum. Bölge ve Türkiye sadece Kürtler ve Türkler üzerinden demokratikleştirilemez. Çünkü bugüne kadar Kürtler ve Türkler üzerinden atılmış bütün adımların sonucunda Türk egemen sınıfları köprüyü geçtikten sonra dönüp Kürt kardeşlerinin boğazına yapışmışlardır. Kürtlerin hak ve özgürlüklerini ellerinden almışlardır. Kürt siyasal hareketi bunun fazlasıyla bilincindedir. Dolayısıyla bu cümleleri, mevcut dönemin kapılarını açmak için yapılan taktik bir açılım ve Türk halkını demokrasiden yana ikna etmek için atılmış bir adım olarak değerlendiriyorum. Bugün Türkiye'de örneğin DEM Parti'nin şahsında da görüldüğü gibi halklar arasında ve inançlar arasında ayrım yapmadan herkesin kendisini ifade edebileceği demokratik bir programa sahip bir hareketin sadece Kürtler ve Türkler üzerinden kendisini sınırlaması mümkün değildir. Eğer böyle bir yönelim olursa bu demokrasiden uzaklaşmak olur. O nedenle bugün mevcut sıkışıklığı ve tıkanıklığı aşmak için diplomasinin gereğinin yapıldığını düşünüyorum. Çünkü bu topraklar sadece Kürtler ve Türklerden ibaret değildir. İşin içinde sınıflar vardır. Türkiye'de ezilen Alevi kimliği ve inançlar meselesi vardır. Dolayısıyla bu sadece bir yol açmadır ve yol açma niteliğiyle anlaşılması gereken bir açılımdır.

 

🔸 Ergin Atabey'in yazısında Abdullah Öcalan'ın Kürtlere yönelik 100 yıllık soykırım politikalarına işaret ettiği belirtiliyor. Burada Abdullah Öcalan, "Ne Kürtlerin durumu herhangi bir halkın durumuna benziyor ne de özgür Kürt çizgisi klasik ulusal çizgisine benziyor" diyor. Kürt halkına bilinen sömürge politikalarının ötesinde kırım uygulandığını, bunun temelinin Balfour ve Kahire konferanslarıyla atıldığını, İngiltere'nin Ortadoğu'da hegemonik güç olması ve Musul-Kerkük'ün ele geçirilmesi temelinde Kürtlerin kırım kıskacına alındığını ifade ediyor. İngiltere'nin tarihsel rolüne dair siz neler söyleyebilirsiniz?

“Halkların eşitliğini, inançların eşitliğini ve bütün bir bölgenin konfederal bir demokrasiye kavuşması perspektifini koymanın, hareket kabiliyeti ve çözüm üretme kapasitesi açısından daha işlevsel olacak”

İngiltere'nin tarihsel rolünü en başta Lozan Antlaşması ekseninde ve Kürtlere, başta 1925 olmak üzere 1930'larda ve 1937-38'de uygulanan kırımlara karşı sessizlik politikasında çok net olarak gördük. Ama bu işin sadece İngiltere ile açıklanması mümkün değil. Dünün İngiltere politikasını bugünün Amerika uygulamaktadır. Dünün İsrail koruması İngilizler tarafından yapılırken, bugün İsrail'in korunması ve yayılmacılığı Amerika tarafından desteklenmektedir. Dün Suriye'de Kürtlerin kazanımlarının tasfiye edilmesinde bugünün İngiltere'sinden daha çok bugünün Amerika'sı rol oynamıştır. Dolayısıyla burada emperyalizmin kendi çıkarları ekseninde bir davranışı söz konusudur. Hiç kuşkusuz dünyanın en büyük dördüncü halkı olarak vatansız bırakılması, statüsüz bırakılması ve daha ötesinde devletsiz bırakılması, Kürtlere yönelik çok ağır bir kırımın ve çok ağır bir inkârın uygulandığını göstermektedir. Ama bu politika aynı zamanda İran'ın, Esad Suriye'sinin, Saddam Irak'ının ve tabii ki 100 yıllık farklı iktidarlar döneminde Türkiye'nin devlet politikasıdır. Dolayısıyla Kürtlerin yürüteceği diplomasi bence sadece Türk egemen sınıflarıyla uzlaşma ekseninde ve anti-İngilizcilikle sınırlanmamalıdır. Bugün Kürtler karşılarına çıkacak her türlü imkânı, kimsenin işbirlikçisi olmadan yürütmekten imtina etmemelidirler. Bugüne kadar gördüğüm kadarıyla Kürt siyasi hareketi de bunu yaptı. Örneğin Suriye'de bir statü elde etme sürecinde Amerika'yla politik işbirliği yaptı ama Amerika'nın işbirlikçisi olmadan yaptı. Kendi programını olduğu gibi koruyarak ve savunmaya devam ederek yaptı. Dolayısıyla bana kalırsa salt İngiliz karşıtlığı, salt İsrail karşıtlığı ve Türkiye egemen sınıflarıyla birlikte yol yürümek üzerinden kurulan bir anlatı, Kürtlerin hareket kabiliyetini kısıtlayan bir sonuç üretebilir. Bunun yerine Kürt hareketinin şu anda kendi halkıyla bütünleşme kapasitesinin yüksekliğine güvenerek, bölgeye önerdiği demokratik konfederalizm, ortak vatanda demokratik cumhuriyet gibi önermelerle bölgedeki bütün sıkışıklıkları çözen biricik programın sahibi olarak yoluna devam etmelidir. Eğer süreç içinde başkaları ona imkân sağlayacaksa, o imkânları değerlendirmekten de geri kalmamalıdır. Burada asıl olan sorun, kimsenin işbirlikçisi olmamaktır. Nitekim bugüne kadarki pratikte bunu gösteriyor. Kimsenin işbirlikçisi olmadan kendi halkını ayağa kaldırmak, onarmak, örgütlemek, ulusal bilincini geliştirmek, seçimlere girmek, başka yol ve yöntemler varsa onları kullanmak gerekir. Ama sonuçta bugün Ortadoğu'nun en büyük haksızlığı ve en büyük hukuksuzluğu olan Kürtlerin statüsüz kalma konumunu, ortadan kaldırmaya yönelik iş yapmak gerekir. Dolayısıyla ben burada sözünü ettiğiniz sorudaki çerçeveden daha ötede düşünmekten yanayım. Ortak vatan tezi de sadece Türkiye ile sınırlı değildir. Suriye, Irak ve İran'ı da kapsayan bir perspektiftir. Dolayısıyla orada ekilmiş olan milliyetçiliği, dinciliği geriye püskürtüp yerine halkların eşitliğini, inançların eşitliğini ve bütün bir bölgenin konfederal bir demokrasiye kavuşması perspektifini koymanın, hareket kabiliyeti ve çözüm üretme kapasitesi açısından daha işlevsel olacağını düşünüyorum.

🔸 Lozan 100 yıllık bir yıkım yarattı. Ortadoğu halkları Suriye, İran ve Irak'ta olduğu gibi hâlâ bir savaş hali içinde. Halkların, devletlerin bu planına karşı bir oyun kurma şansı var mı?

“Kürtlerin bölgeye önerdiği çözüm, eğer diğer halklar tarafından yani Türkler, Araplar ve Farslar tarafından kabul edilebilirse, barışın toplumsallaşması tam olarak budur. Kabul ettirilebildiği oranda Kürtlerin önerisi, bütün bölgenin kanayan yaralarını tedavi edecek biricik çözüm paketi olabilir. ”

Var, az önce söylediğim demokratik konfederalizm ve işaret ettiğim ortak vatanda demokratik cumhuriyet tezleri, bu duruma karşı bölge çapında bir çözüm önerisidir. Bakın, Türkiye, Suriye, Irak ve İran'dan bugüne kadar ortaya çıkan öneriler hep ulus devletçi olmuştur. Hep milliyetçi dayatma olmuştur. Hep asimilasyon, gerilim, yasak ve yer yer savaşlar olmuştur. Keza bunun yerine son dönemlerde yükselen siyasal İslamcı önermeler de aynı şekilde gerilim üretmiştir. Toplumu bu sefer din eliyle tek tipleştirme ve sürekli olarak öteki mezhepleri düşmanlaştırma anlayışı ortaya çıkmıştır. Dikkat edin, ister milliyetçi ister dinci çözüm önerileri olsun, dönüp dolaşıp hepsi emperyalizmle, İngilizler hâkimse İngilizlerle, Amerika hâkimse Amerika'yla işbirliği yapmıştır. Türkiye'nin NATO üyesi olduğunu bu vesileyle hatırlayalım. Türkiye'de emperyalizmin çok sayıda üssüne sahip olduğunu ve çok uluslu sermayeye kapıların sonuna kadar açık olduğunu da hatırlayalım. Dolayısıyla Kürtlerin dışında gelişen bütün öneriler Ortadoğu'nun sorunlarını çözme yeteneğine sahip değildir. Bu kanıtlanmıştır. Bu öneriler gerilim üretmektedir, demokrasi getirmemektedir. Ama Kürtlerin önerdiği çözüm, halkları, toplumları, insanları, kadınları ve erkekleri, inançları esas aldığı için; sınırları ve yukarıdan aşağı dayatılan sahte tarih tezlerini reddettiği için yerine toplumların haklarını ve hukuku koyduğu için bölgeye anlamlı bir çözüm paketi önermektedir. Bugünkü koşullarda bu paket hayata geçemiyor. Çünkü hâlâ diğerlerinin elinde çok daha fazla üniversite, silah, koşullanmış insan ve medya imkânı vardır. Ama gidişat nereye doğru derseniz, gidişat bu yönde olmak zorundadır. Kürtlerin bölgeye önerdiği çözüm, eğer diğer halklar tarafından yani Türkler, Araplar ve Farslar tarafından kabul edilebilirse, barışın toplumsallaşması tam olarak budur. Kabul ettirilebildiği oranda Kürtlerin önerisi, bütün bölgenin kanayan yaralarını tedavi edecek biricik çözüm paketi olabilir. Dolayısıyla her demokratın, ister Kürt olsun ister başka bir halktan olsun, bu çözüm paketini halklar arasında anlatmaya ve kabul ettirmeye çalışan bir çaba içinde olması gerektiğini düşünüyorum. Burada büyük bir çözüm, büyük bir barış ve büyük bir demokrasi imkânı vardır. Umalım ve dileyelim ki bu, bizim zannettiğimizden daha erken gelsin. Mevcut kaygıları geçersiz kılacak bazı gelişmeler en kısa zamanda gerçekleşsin. Barış, demokrasi, halkların eşitliği, inançlar arasında eşitlik gelsin, ana diller arasında eşitlik gelsin.

 

MA / Helin Özgün

 

Etiketler : Kürt sorunu tek çözüm Kürtler Türkiye ile Britanya Fransa İtalya Japonya Yunanistan Romanya ve Yugoslavya’nın imzaladığı Lozan statüsüzlüğü Kürt inkar ve imha konsepti YENİDEN atılım
Beğendim
Bayıldım
Komik Bu!
Beğenmedim!
Üzgünüm
Sinirlendim
Bu içeriğe zaten oy verdiniz.

‘Birleşik mücadele ve dayanışmayı büyütmek için bir araya gelelim!’ ad image

Bunlar da ilginizi çekebilir

İktidar Yeni Parti'yi süreç dışına itti | #NasılYapmalı

İktidar Yeni Parti'yi süreç dışına itti | #NasılYapmalı

Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, 18 Kasım’da yaptığı açıklamayla çözüm süreci kapsamında kurulması planlanan Meclis İzleme Komisyonu’na üye vermeyeceklerini duyurdu. Gerekçe ise iktidarın demokratikleşme konusunda verdiği sözleri yerine getirmemesi, kayyım uygulamalarının sürmesi ve AİHM ile AYM kararlarının uygulanmaması.

9 saat önce
Ayşegül Doğan:  Süreci siyasi ranta dönüştürmeyin

Ayşegül Doğan: Süreci siyasi ranta dönüştürmeyin

Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin siyasi hesaplara ve seçim tartışmalarına kurban edilmemesi gerektiğini vurgulayan Ayşegül Doğan, sürecin başarıya ulaşması için bütün siyasi partilerin sorumluluk alması ve demokratikleşme adımlarının geciktirilmemesi çağrısı yaptı

9 saat önce
Fon mağdurları ve siyasi parti temsilcileri SPK önünde

Fon mağdurları ve siyasi parti temsilcileri SPK önünde

Fon Fon mağdurları ve siyasi parti temsilcileri, Ankara’da Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) önünde bir araya gelerek basın açıklaması yaptı. “Yıl bitmeden anapara + TÜFE istiyoruz” ve “Fon adaletsizliği son bulsun” yazılı dövizler taşıyan mağdurlara; CHP, YENİ Parti, İYİ Parti, DEVA Partisi, Saadet Partisi ve DEM Parti milletvekilleri de destek verdi.

9 saat önce
Yorumlar

‘Sansür hayır! Habere Özgürlük ve İnsanca yaşamak İçin..!"