Bir sloganla yayılan mücadele kararlılığı
Jina Emînî’nin Tahran’da katledilmesi ve ardından gelişen eylemler 4’üncü yılını geride bırakıyor. Rejimin katliamlarına rağmen Rojhilat’tan başlayarak, dünyayı saran “Jin, jiyan, azadî” sloganı kadınların mücadele mottosu olmaya devam ediyor. Rojhilat’ın Seqiz kentinden İran’ın başkenti Tahran’a gelen ve Gaşt e İrşad (ahlak polisi) tarafından “başörtüsü kurallarına uymadığı” gerekçesiyle gözaltına alınan Jina Emînî’nin katledilişinin 4’üncü yılı doluyor. 13 Eylül 2022 tarihinde gözaltına alınarak Vozara Gözaltı Merkezi’ne götürülen Jina Emînî’nin bilinci uğradığı işkence sonucu kapandı, 14 Eylül’de de Kasra Hastanesi’ne sevk edildi.
09/09/2026 09:17 | Son Güncelleme : 20/11/2026 03:21 | Okunma Sayısı : 176 | Super Admin
Bir sloganla yayılan mücadele kararlılığı
![]() |
Jina Emînî’nin Tahran’da katledilmesi ve ardından gelişen eylemler 4’üncü yılını geride bırakıyor. Rejimin katliamlarına rağmen Rojhilat’tan başlayarak, dünyayı saran “Jin, jiyan, azadî” sloganı kadınların mücadele mottosu olmaya devam ediyor.
Rojhilat’ın Seqiz kentinden İran’ın başkenti Tahran’a gelen ve Gaşt e İrşad (ahlak polisi) tarafından “başörtüsü kurallarına uymadığı” gerekçesiyle gözaltına alınan Jina Emînî’nin katledilişinin 4’üncü yılı doluyor. 13 Eylül 2022 tarihinde gözaltına alınarak Vozara Gözaltı Merkezi’ne götürülen Jina Emînî’nin bilinci uğradığı işkence sonucu kapandı, 14 Eylül’de de Kasra Hastanesi’ne sevk edildi.
Aileye kızlarının hastaneye sevk edildiği bilgisi verilse de ziyaret edilmesine izin verilmedi. Olaya dair şüphelerin artmasının ardından gazeteci Niloofar Hamedi ve Elahe Mohammadi, gizlice hastaneye girerek, Jina Emînî’nin işkence gördüğünü fotoğrafladı. İran rejimi işkence iddialarını reddetti. İran Adli Tıp Kurumu, Jina Emînî’nin 3 gün komada kaldıktan sonra "beyin hipoksisinin neden olduğu çoklu organ yetmezliğinden" nedeniyle hayatını kaybettiği öne sürdü.
Defile Başlayan İsyan
İşkencenin belgelenmesi hem sanal medyada hem de sokakta geniş tepkilere neden oldu. Yıllardır zorunlu başörtüsüne karşı mücadele eden binlerce kadın, cenazeyi sahiplenme çağrısı yaptı. Aile, Jina Emînî’nin cenazesini alarak Seqiz’a getirdi. 17 Eylül’de defnedilen Jina Emînî’nin cenaze törenine on binlerce kişi katıldı. Defnin ardından, rejim aleyhine atılan sloganlar arasında öne çıkan slogan ise, “Jin, jiyan, azadî” oldu. Ataerkilliğe, ırkçılığa, faşizme karşı, özgürlüğü, iradeyi ve mücadeleyi savunan on binler kadınların öncülüğünde yürüyüşe geçti. Seqiz’de başlayan eylemler kısa bir sürede İran’ın geneline yayıldı. Eylemler o kadar büyüdü ki İran sınırlarını aştı.
Mezarlıkta yükselen slogan etrafında şekillenen eylemler, 2 gün içinde 31 eyalete ve 100’den fazla kente yayıldı. Başta Rojhilat olmak üzere Sistan ve Belucistan, Kirman, Gilan ve Tahran’da özgürlük talep eden binlerce kişi aynı anda “Jin, jiyan, azadî” sloganı etrafında toplandı. Molla rejiminden rahatsız olan milyonlarca kişi kadınlar öncülüğünde talepleri yaklaşık 8 ay boyunca sokakta dile getirdi.
İletişim Platformları Kısıtlandı
Eylemler, Rojhilat sınırını aşıp bütün İran’a yayılırken rejim, eylemleri baskılamak için devreye girdi. Rejimin ilk hamlesi halkın örgütlendiği sanal medya uygulamalarını kısıtlamak ve bant daraltması oldu. Rejim, sırasıyla Whatsapp ve Telegram başta olmak üzere Instagram, Facebook ve Twitter gibi pek çok sanal medya platformlarını engellendi.
Tarihler 18-19 Eylül’ü gösterdiğinde eylemler Rojhilat’ın geneline yayıldı. Seqiz’de başlayan isyan, Bane, Dêwlan, Dîwandere, Kamyaran, Mehabad ve Sine gibi diğer Kürt kentlerinde de etkisini gösterdi. İnternet ve sanal medya kısıtlamalarıyla eylemlerin önünü alamayan rejim, Besic, Devrim Muhafızları ve diğer askeri gücünü sahaya sürdü. Eylemlere, biber gazı ve plastik merminin yanı sıra gerçek silahlarla eylemcilere saldırdı. Eylemlerdeki işkenceyi belgeleyen Uluslararası Af Örgütü gibi pek çok sivil toplum kuruluşu, bu dönemde İran genelinde binlerce kişinin öldürüldüğünü, yaralandığını ortaya koydu ancak net olarak kaç kişinin katledildiği tespit edilemedi. Uluslararası Af Örgütü’nün verilerine göre yalnızca 20–30 Eylül 2022 tarihlerinde en az 23 çocuk protestolarda katledildi.
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi (UNHRC) olaylara dair yayınladığı raporuna göre, eylemlerde 551 kişinin hayatını kaybettiği belirtildi. Raporda katledilenlerin en az 49’unun kadın, 68’inin ise çocuk olduğu bildirildi.
Sistan ve Belucistan EYyaleti
Rojhilat’tan sonra eylemlerin en kitlesel ve kanlı geçtiği eyalet ise Sistan ve Belucistan oldu. İsyanın ilk gününden son gününe kadar sokakların dolu olduğu Sistan ve Belucistan eyaletinde en büyük saldırı ise tarihe “Kanlı Cuma” olarak geçen 30 Eylül’de yaşandı. Zahedan’da Cuma namazı sonrasında sokağa çıkan binlerce kişiye rejim güçleri doğrudan saldırdı. Saldırıda kayıtlara en az 104 ölüm geçti, ölenler arasında 14 çocuk ve 4 kadın da yer alıyordu.
Tutsaklardan Direnişe Destek
Eylemlerin en çok karşılığını bulduğu yerlerin başında cezaevleri yer aldı. Evin Cezaevi’ndeki tutsaklar, direnişe destek amacıyla koğuşları ateşe verdi, eylemde 4 tutsak yaşamını yitirdi. Eylemler daha sonra Urmiye, İsfahan başta olmak üzere onlarca cezaevine yayıldı.
Kadınların Rolü
Bu eylemleri diğer tüm eylemlerden ayıran ise kadınların öncülüğünün artması oldu. Geçmişte de rejime karşı itirazlarını sokakta dile getiren kadınlar bu kez toplumun genelinin dahil olduğu eylemlere öncülük yaptı. Bu nedenle rejim de bu öncülüğü kırmak için kadınları hedef aldı. Eylemlerde binlerce kadının gözleri ve cinsel organları hedef alındı. Başörtüsü takmayı reddeden yüzlerce kadın tutuklandı. Eylemlere destek veren kız çocukları okulları ise kimyasal saldırıların hedefi oldu. 30 Kasım’da Kum’da kız çocuklarının eğitim gördüğü okullara yönelik kimyasal saldırı başladı. Saldırıların faili bulunmazken, saldırılarda en az 4 çocuk hayatını kaybetti. Tahran’da 18 Mart’ta başörtüsüz şekilde dans eden 5 kız çocuğunun ise gözaltına alınmasının ardından, binlerce kadın/kız çocuğu başörtüsüz bir şekilde sokaklarda dans etmeye başladı.
40’ıncıI Gün Anmaları
Rejim, Jina Emînî’nin ailesinin 40’ıncı gün anmasına engel olmak istedi. Sanal medya hesabından açıklama yapan baba Emced Emîni, tehdit edildiklerini belirterek anmayı yapacaklarını söyledi. Ailenin açıklamasının ardından binlerce kişi Seqiz’in farklı noktalarından Kvaran Mezarlığı’na doğru yürüyüşe geçti. Çiçeklerle mezarlığa gelen kitle, “Kahrolsun diktatör”, “diktatöre ölüm” ve “Jin, jiyan, azadî” sloganları attı. Yaklaşık 10 kişinin katıldığı anmanın ardından rejim güçleri ve eylemciler arasında çatışma çıktı. Eylemciler Bane-Seqiz Bulvarını trafiğe kapatarak rejim güçleriyle çatıştı.
Öte yandan 40’ıncı gün dolayısıyla Rojhilat’ın Seqiz, Sine, Diwandere, Meriwan ve Kamyaran kentlerinde başlatılan greve de geniş katılım sağlandığı bildirildi. Rojhilat’ın yanı sıra Sistan ve Belucistan’da, Tahran’da halk sokağa çıktı. Tahran Büyük Pazar'ın etrafı, elektronikçiler ve bilgisayarcılar çarşısı gibi önemli noktalar gösterilere sahne olurken, Cumhuri Caddesi'nde yer alan Alaaddin Çarşısı esnafı da kepenk kapattı. Tahran Büyük Pazar etrafındaki cadde ve sokaklarda göstericiler ateş yakıp slogan atarken, güvenlik güçleri ise kalabalığa gazlı ve coplu müdahalede bulundu.
Üniversiteler
Eylemlerin en hareketli geçtiği yerlerin arasında üniversiteler yer aldı. Neredeyse bütün üniversitelerde dersler boykot edildi, öğrenciler eylemlere katıldı. Eylemlerin sürdüğü 8 ay boyunca derslerin yapıldığı üniversite sayısı iki elin parmaklarını geçmedi.
Parka İsmi Verildi
40’ıncı gün anmaları birçok üniversitede de yapıldı. Ülkenin çeşitli şehirlerinde bulunan, Allame Tebatebai, Tahran, Kum, Beheşti, Bilim ve Teknoloji, Emirkebir Teknoloji, Zehra, Noşirevani Teknoloji, Terbiyet Müderris, Tahran Sure, Tahran Azad, Meşhed, Şehrekurd, Yezd Bilim ve Sanat, İsfahan, Tahran Harezmi, Şiraz gibi üniversitelerde de çeşitli gösteriler düzenlendi.
Tahran Bilim ve Teknoloji Üniversitesi öğrencileri yaptıkları eylemde yönetim karşıtı sloganlar atarken, kampüsteki parka Jina Emînî’ye ithafen “Jina Parkı” ismini verdi.
Gözaltı, Tutuklama ve İdamlar
Eylemi kanla bastırmaya çalışan rejimin bir diğer silahı ise yargı oldu. Eylemlerin başladığı ilk günden 2026 Eylül’e kadar yaklaşık 60 bin kişi, “Jin, jiyan, azadî” eylemlerine katıldığı gerekçesiyle gözaltına alındı, 30 bin kişi ise eylemler nedeniyle yargılandı. Eylemlerin başladığı günden 2026 Temmuz'a kadar eylemlerle bağlantılı en az 113 idam gerçekleşti. İran İnsan Hakları Örgütü’nün (IHRNGO) 15 Eylül 2025’te tutuklu olan, 4’ü çocuk ve 8’i kadın olmak üzere en az 22 protestocu “intihar etti” denilerek, şüpheli şekilde yaşamını yitirdi.
Aradan geçen zamana rağmen rejimin eylemcilere yönelik intikam anlayışı bitmedi, 31 Mayıs’ta “Jin, jiyan, azadî” eylemlerine katıldığı gerekçesiyle Mihemed Ferecî ve Reuf Merûf’un idam cezaları onandı. 3 Mayıs’ta Mihrab Abdullazede, 12 Mayıs’ta Abdulcelil Şehbaşh ve 16 Haziran’da Arif Xoşkar, eylemler gerekçesiyle idam edildi. Eylemlere katılan birçok kişiye yönelik davalar ise devam ediyor.
Rejimin protestolara bağlantılı olarak gözaltına aldığı ancak “kısas”, “muharebe” gibi suçlamalarla idam ettiği kişilerin sayısı ise bilinmiyor. Yine IHRNGO’nun kaydettiği verilere göre protestolarla bağlantılı olarak tutuklanan ancak idam cezaları farklı gerekçelerle verilen birçok kişi bulunuyor. Bu çerçevede idam edilen ve kimliği tespit edilen 3 kişi bulunuyor.
Sınırları Aştı
Halkın bütün taleplerini birleştiren, “Jin, jiyan, azadî” eylemleri İran ve Kürdistan sınırlarını aşarak Avrupa’ya, ABD’ye, Hindistan’a kadar yayıldı. Birçok ülkede İran halklarına destek olmak isteyen ve özgürlük umudunu besleyenler alanları doldurdu. Türkiye'de geniş kesimlerde yankı bulan protestolar, Türkiye cezaevlerinde bulunan Kürt kadın tutsaklar tarafından ezgiye dönüştürüldü.
Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın çözümlemeleri ve Kadın Kurtuluş İdeolojisi ışığında oluşan bu slogan Rojhilat üzerinden bir kez daha dünyada yankı buldu.
Kadınların başörtülerini ve İran’da dönemin lideri Ali Humeyni’nin fotoğraflarının yakılması eylemler boyunca sembol hale geldi. İran ve Rojhilat’ın herkesim ve kimlikten tüm halklarını ayağa kaldıran “Jin, jiyan, azadî” protestoları, kadınların öncülüğünde halkların özgürlük ve adalet talebini yükselttikleri bir ayaklanmaya dönüştü.
‘Halk Sokaklarda Olacak’
Rojhilat ve İran halklarının adalet ve özgürlük talebinin birleştiği eylemler 4'üncü yılına girerken, İran rejimine dönük protestolar farklı şekillerde sürmeye devam ediyor. İran’da faaliyet gösteren sivil toplum kurumları, Jina Emînî'nin katledilişinin yıl dönümünde alanda olacaklarını ifade etti. Grevler, kepenk kapatma eylemlerinin yanı sıra Jina Emînî'nin katledilişi 4'üncü yılında da kadınlarının sokağa döküleceği eylemlerle karşılanacak.
MA / Ceylan Şahinli
Bunlar da ilginizi çekebilir
Kolombiya'da yapısal sorun: Kadına şiddet varken barış...
Kadına yönelik şiddetin Kolombiya’da da yapısal sorun olduğunu belirten LIMPAL Colombia üyesi Diana Salcedo Lopez, kadınların şiddet, ayrımcılık ve cezasızlıkla karşı karşıya kalmaya devam ettiği sürece demokrasi, toplumsal adalet ve barışın mümkün olmayacağını söyledi.
1 gün önceDEM Parti Kadın Meclisi 25 Kasım Deklarasyonu
DEM Parti Kadın Meclisi 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü deklarasyonunu Yüksel Caddesi'nde bulunan İnsan Hakları Anıtı düzenlediği açıklamayla duyurdu.
3 gün önce‘Kadınların birliği toplumun güvencesidir'
Erkek şiddeti ve katliamlara karşı kadınların birliğini sağlaması ve birbirine sahip çıkması gerektiğini belirten Sêrt’teki kadınlar, “Sadece kendinin değil tüm toplumun savunmasını yapmalı” dedi. Kadınlar, dünyanın dört bir yanında erkek şiddetinin arttığı bir dönemde 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü’nü
4 gün önce



Yargıtay'da kaybolan dosya ile Gürsel Tekin'in alakası var?